Reynslan af fjölkerfameðferð (MST) á Íslandi

25 maí 2009

Um miðjan maí voru liðnir 6 mánuðir frá því að MST teymi tók til starfa á vegum Barnaverndarstofu. Eins og fram hefur komið er MST gagnreynd aðferð til að meðhöndla alvarlegan hegðunarvanda unglinga á aldrinum 12-18 ára. MST fer fram á heimili fjölskyldunnar og gerir þá kröfu að barnið búi þar. Meðferðin felst í að efla styrkleika kerfanna í kringum barnið, sem eru fjölskylda, félagahópur, skóli og nærumhverfi. MST-þerapistinn er í ysta hring þessara kerfa enda kemur hann við sögu í skamman tíma, í 3-5 mánuði. Meðferðarinngripin eru hins vegar gerð með það fyrir augum að þau leiði til alhæfingar meðferðarárangurs og breytinga til lengri tíma.

MST hvílir á þremur meginstoðum: Leiðbeinandi fjölskyldumeðferð (strategic og structural family therapy), atferlismótun og hugrænni atferlismeðferð. Lögð er áhersla á að foreldrar fylgist með barninu og beiti jákvæðum afleiðingum við æskilegri hegðun. Áhersla er á aukna samheldni og bætt samskipti innan fjölskyldunnar og samráð lykilaðila í umhverfi barnsins. Markmið MST meðferðar eru aðgerðatengd og beinast að afmörkuðum og vel skilgreindum vandamálum miðað við stöðuna eins og hún er í dag. Yfirmarkmið eru ákveðin í samráði við barn, foreldra, skóla og viðkomandi barnaverndarstarfsmenn. Greining og mat felast vikulega í að meta hvernig vandamálin tengjast í stærra samhengi mismunandi kerfa. Metið er vikulega hvaða hindranir eru á veginum, að hve miklu leyti yfirmarkmiðum er náð og hvaða undirmarkmiðum skuli stefnt að í næstu viku. Árangur meðferðarinnar er metin útfrá því að yfirmarkmiðum sé náð og að árangur hafi haldist stöðugur um 4-8 vikna skeið.

Eins og fram hefur komið er MST í boði á suðvesturhorninu eða fyrir rúma 3/4 hluta landsmanna. Þjónustusvæðið spannar um það bil frá Borgarnesi yfir höfuðborgarsvæðið og Reykjanes að Selfossi. Grunneining í MST er meðferðarteymi (3-4 þerapistar og teymisstjóri) sem þarf að vera staðsett á sama stað. Miðað við fjölda umsókna til Barnaverndarstofu um sérhæfða meðferð undanfarin ár er ekki fyrirsjáanlegt að MST-teymi hefði næg verkefni í dreifðari byggðum.

Sextán fjölskyldur hafa nú farið í gegnum MST meðferð og flestar þeirra náð að ljúka meðferðinni. Sautján fjölskyldur eru í meðferðinni en aðrir þurfa að bíða þar sem ekki verður hægt að bæta við nýjum málum fyrr en með haustinu. Meðferðartíminn hefur að meðaltali verið um 4 mánuðir sem telst eðlilegt miðað við MST framkvæmdina í öðrum löndum. Það er sérstakt fagnaðarefni að meðalaldur barnanna sem fá MST meðferð hér er um 14,4 ár eða um 1-2 árum lægri en meðalaldur barna á Stuðlum og öðrum meðferðarheimilum Barnaverndarstofu. Mest munar þar um aldurshópinn 12-13 ára (sem hefur jafnan verið talinn of ungur til að vistast á meðferðarstofnunum). Vart þarf að taka fram kosti þess að geta gripið þetta miklu fyrr inn í þróun alvarlegs hegðunarvanda. Vegna þess að meðferðin fer fram á heimilum og nærumverfi fjölskyldna eru bein og jákvæð áhrif á önnur börn á heimilinu. Athygli vekur að meirihluti þeirra sem vísað hefur verið í MST til þessa hér á landi eru drengir.

Árangurinn af MST til þessa hér á landi verður að teljast mjög góður. Staða MST-heildarmarkmiða hjá þeim börnum sem hafa lokið meðferð er eftirfarandi (tölur vísa í stöðuna áður en meðferð hófst og eftir að henni lauk):

•Býr heima eða í öðrum viðurkenndum heimilisaðstæðum: Áður 100% / Eftir 100%
•Er í skóla eða vinnu: Áður 14.3% / Eftir 78,6%
•Kemst ekki í kast við lögin: Áður 14.3% / Eftir 78,6%
•Notar ekki vímuefni eða misnotar ekki áfengi: Áður 57,1% / Eftir 78,6%
•Beitir ekki ofbeldi eða hótunum um ofbeldi: Áður 14,3% / Eftir 78,6%

Eins og fram hefur komið eru þessu heildarmarkmið aftur metin 6, 12 og 18 mánuðum eftir lok meðferðar. Við lok meðferðinnar eru einnig metnir svokallaðir áhrifaþættir í árangri. (Er þar vísað í þætti sem niðurstöður fjölmargra MST rannsókna hafa sýnt að hafi afgerandi áhrif á ofangreind heildarmarkmið). Áhrifaþættirnir eru metnir í samráði við foreldra, barnaverndarstarfsmann og aðra lykilaðila í umhverfi fjölskyldunnar (prósentutölur tákna hlutfall fjölskyldna sem luku meðferð og náðu umræddum árangri):

• Þerapisti og teymisstjóri sjá merki þess að foreldrar hafi bætt færni sína til að takast á við aðsteðjandi vandamál: 85,7%
• Það eru merki um bætt samskipti og tengsl fjölskyldumeðlima í undirkerfum fjölskyldunnar sem voru orsakavaldar fyrir hegðun barns: 92,9%
• Fjölskyldan hefur eflt tengslanet sitt og aðgengi að óformlegun félagslegum stuðningi í umhverfi sínu og sýnir aukna hæfni í að nálgast þann stuðning (óformlegan eða formlegan) sem hún þarf: 100%
• Barnið sýnir marktækar framfarir í að takast á við skóla eða vinnu: 85,7%
• Barnið umgengst æskilegan félagahóp, tekur þátt í félagsvænum athöfnun og samskipti við einstaklinga í vanda eru í lágmarki: 78,6%
• Breytingar hafa orðið á hegðun barns og í þeim kerfum sem höfðu áhrif á vandann og hefur sá árangur haldist stöðugur undanfarnar 3-4 vikur: 78,6%

Nýjustu fréttir

03. des. 2020 : Greining á tölulegum upplýsingum frá barnaverndarnefndum

Tilgangur greiningarinnar er að leggja mat á hvort og þá hvaða áhrif COVID-19 faraldurinn hefur haft á tilkynningar til barnaverndarnefnda. Sambærilegar greiningar hafa áður verið gerðar vegna mars til september 2020.

Lesa meira

05. nóv. 2020 : Greining á tölulegum upplýsingum síðustu níu mánaða

Barnaverndarstofa hefur tekið saman fjölda tilkynninga til barnaverndarnefnda skv. sískráningu fyrstu níu mánuði 2020 og borið saman við sama tímabil árin 2019 og 2018. Endanlegar upplýsingar um fjölda tilkynninga koma fram í samtölublöðum barnaverndarnefndanna sem birtast í sérstakri skýrslu sem gefin er út árlega. Einnig er að finna upplýsingar um fjölda umsókna um þjónustu til Barnaverndarstofu á fyrstu níu mánuðum áranna 2018, 2019 og 2020.

Lesa meira

21. sep. 2020 : Viðbrögð Barnaverndarstofu vegna Covid-19 veirunnar

Afgreiðsla í Borgartúni 21 verður lokuð en tekið er á móti pósti. Símsvörun í 530 2600 frá kl. 10 til 12 og 13 til 15. Alltaf hægt að senda netpóst á bvs@bvs.is

Lesa meira

07. sep. 2020 : Samanburður á tölum fyrstu sex mánuði 2018 – 2020

Barnaverndarstofa hefur tekið saman tölur vegna fyrstu 6 mánuði ársins og borið saman við tölur frá árinu 2018 og 2019

Lesa meira

01. sep. 2020 : Greining á tölulegum upplýsingum frá barnaverndarnefndum

Barnaverndarstofa hefur greint tölur sem borist hafa frá barnaverndarnefndum vegna tilkynninga sem bárust í júní og júlí 2020 og borið þær saman við tölur í maí 2020 og tölur frá 1. janúar 2019 til og með 29. febrúar 2020

Lesa meira

Þetta vefsvæði byggir á Eplica